( 1 ) محل كشته شدن حمزه سپس رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله فرمود : چه كسى از عمويم حمزه اطلاع دارد ؟ حارث بن صمّه گفت : من جاى او را مىدانم . پس به موضع شهادت حمزه آمد و وقتى كه آن حالت را ديد ، ديگر پيش رسول اللّه بازنگشت تا رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله را از جايگاه حمزه آگاه كند . پس رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله به على عليه السّلام فرمود : اى على ، به جست و جوى عمويت برو . سپس على عليه السّلام آمد و جنازهء حمزه را پيدا كرد ؛ ولى دوست نداشت كه برگردد و قضيه را به اطلاع آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله رساند . تا اين كه رسول الله صلّى اللّه عليه و آله خودش آمد و بالاى سر حمزه ايستاد . « 1 » ( 2 ) عياشى در تفسير خود از حسين بن حمزه از امام صادق عليه السّلام روايت كرده است كه فرمود : وقتى رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله حمزه را با آن وضع مشاهده كرد ، فرمود : پروردگارا ، تو را سپاس مىگويم و به درگاه تو شكايت مىكنم از اين جسارتى كه بر حمزه شده است و تو يار و ياور من در مشكلات هستى . سپس فرمود : اگر بر آنها دست يابم ، آنها را مثله خواهم كرد . و خداوند نازل فرمود كه : « وَ إِنْ عاقَبْتُمْ فَعاقِبُوا بِمِثْلِ ما عُوقِبْتُمْ بِهِ وَ لَئِنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِلصَّابِرِينَ » « 2 » ؛ اگر خواستيد مجازات كنيد تنها به مقدارى كه عقوبت شده‌ايد ، كيفر دهيد و اگر شكيبايى پيشه كنيد براى شكيبايان بهتر است . كه رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله پس از آن فرمود : صبر مىكنم ، صبر مىكنم . « 3 »

--> ( 1 ) . تفسير قمى ، ج 1 ، ص 123 و در آن حارث بن سميّه آمده است كه اين تصحيف است . و واقدى مىگويد : از أصبغ بن عبد العزيز شنيدم كه مىگويد : رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله مىگفت : از عمويم چه خبر ؟ چه بر سر او آمده است ؟ پس حارث بن صمّه به دنبال او رفت ؛ ولى بازنگشت . پس از آن على بن ابى طالب به دنبال او رفت در حالى كه رجز مىخواند : يا ربّ إنّ الحارث بن الصّمّة * كان رفيقا و بنا ذا ذمّة قد ضلّ فى مهمامه مهمّة * يلتمس الجنّة فيما يمّة اى خدا حارث بن صمّه رفيق و هم‌پيمان ما بوده است كه به دنبال كار مهمى فرستاده شده و بازنگشته و در آنچه قصد كرده است به اميد بهشت بوده است . تا اين كه به حارث رسيد و ديد كه او بر سر جنازهء حمزه ايستاده است . ( آن‌گاه او برگشت ) و نبىّ اكرم را با خبر كرد . سپس آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله آمد تا بالاى جنازهء حمزه ايستاد و فرمود : در هيچ جايى نايستادم كه بيش از اينجا مرا به غيظ و خشم آورد ! ( ج 1 ، ص 289 ) . همچنين ابن اسحاق در سيره ، ج 3 ، ص 174 - 175 به اين مطلب اشاره كرده و سه بيت شعر را نيز آورده است . ( 2 ) . نحل ( 16 ) ، 126 . ( 3 ) . تفسير عياشى ، ج 2 ، ص 274 - 275 و شيخ طوسى رحمه اللّه در تبيان ، ج 6 ، ص 44 از شعبى و قتادة و عطا ( از ابن عبّاس ) نقل مىكند كه وقتى مشركان ، شهداى احد را مثله كردند ، مسلمانان گفتند : اگر خداوند ما را بر آنها پيروز كند ، بيش از آنها به مثله كردن كشته‌شدگان مشركين مىپردازيم ! طبرسى در مجمع البيان ، ج 7 ، ص 605 اين را نقل كرده و در إعلام الورى